Dünyanın ixtisas hazırlığı üzrə ən yaxşı universitetlərinin reytinqi


Qloballaşan dünyanın tələb və çağırışları həyatın astanasında olan gənclər qarşısında  akademik  təhsil həyatlarında düzgün seçim etmək kimi aktual vəzifə qoyur.  Hansı universitet daha keyfiyyətli təhsil verir? Hansı universitetdə yüksəkixtisaslı, peşəkar mütəxəssis kimi yetişmək olar?

 

Böyük Britaniyanın nüfuzlu Quacquarelli Symonds (QS) şirkətinin ixtisas hazırlığı üzrə dünyanın ən yaxşı universitetlərinin sayca 8-ci reytinqi (QS World University Rankings by Subject 2018)  bu suallara cavab tapmağa imkan verir.   Tədqiqat ali məktəb seçimində abituriyentlər üçün  çox qiymətli  resurs rolunu oynayır.  Reytinqin nəticələrindən istifadə etməklə gənclər onları maraqlandıran universitetləri seçə və müqayisə apara bilərlər.

 

QS-in 2018-ci  illik reytinqinə  dünyanın 151 ölkəsindən 4500 ali məktəb cəlb olunub.  Reytinqdə isə onlardan  950-nin  48 fənn  üzrə mövqeyi əks olunub.  Ötən ildən fərqli olaraq  bu il tədqiqata cəlb olunan fənlərin sayı kitabxana və informasiyanın idarəolunması,  klassik və qədim tarix ixtisasları hesabına  48-ə çatdırılıb. Tədris olunan hər bir  fənn  üçün qiymətləndirmə meyarları kimi - akademik cəmiyyətin, işəgötürənlərin rəyləri,  elmi məqalələrdən sitatgətirilmə indeksi, Xirş əmsalı əsas götürülüb. 

 

Builki tədqiqat gedişində 75000 alim və 40000 işəgötürən arasında sorğu aparılıb,  12,3 milyon məqalə və onlardan  71,5 milyon sitatgətirilmə gözdən keçirilib.  Tərtibçilər ali məktəbləri qiymətləndirərkən müəllim və tələbələrin Scopus/Elsevier bibloqrafiya verilənlər bazasından əldə olunmuş məlumatlar əsasında elmi məqalələrindən sitatgətirilmə indeksini əsas götürüblər.

 

Dünyanın ixtisas hazırlığı üzrə ən yaxşı ali məktəblərinin reytinqinə  ABŞ-ın Harvard Universiteti başçılıq edir.  İkinci yerdə Massaçusets Texnologiya İnstitutu qərarlaşıb. Tədqiqata əsasən Harvard Universitetini seçən tələbələr öz qərarlarından razı qala bilərlər.   Harvard tədqiqata cəlb olunmuş ali məktəblər arasında 14 fənn hazırlığı üzrə ən çox birincilik  qazanmış  universitetdir.  Massaçusets Texnologiya İnstitutu 12 fənn üzrə ikincidir. Böyük Britaniyanın Oksford Universiteti  sıralamanın 3-cü pilləsində qərarlaşaraq Avropanın ən yaxşı ixtisas hazırlığını həyata keçirən ali məktəb statusunu  möhkəmləndirib. İlk onluqda həmçinin Kaliforniya Texnologiya İnstitutu,   Böyük Britaniyanın Kembric, London Universitet Kolleci, Çikaqo Universiteti, İsveçrə Federal Texnologiyalar İnstitutu yer alıb. Bir sıra ixtisaslar üzrə sıralamanın geniş təhlili aparılıb və məlum olub ki, ABŞ-ın bir çox ali məktəbləri  reytinqlərdə arxa pillələrdə yer alıblar. Böyük Britaniya universitetlərinin sıralamanın ön pillələrində  yer alması da nəzərəçarpacaq səviyyədə deyil,  buna baxmayaraq Birləşmiş Krallığın ali məktəbləri bu il 10 fənn üzrə  fərqlənə biliblər ki, bu da  ötən ildəkindən 2 fənn artıqdır.  Böyük Britaniyanın ali təhsil  sistemi  universitetlərə ayrılan maliyyə vəsaitlərinin həcminin azalması və ölkənin gələcəkdə Avrozonanı tərk etməsinə baxmayaraq   stabil olaraq  qalır.  Böyük Britaniya  ali məktəbləri 10 ixtisas hazırlığı üzrə birinci yeri tutub, bu isə top-3-lükdə olan yerlərin üçdəbiri deməkdir.  Birləşmiş Krallığın universitetləri ümumilikdə reytinqdə mövqelərinin sayını   artırıblar. Böyük Britaniyanın Kembric Universiteti  müxtəlif  ixtisaslar üzrə top-10-luqlarda 37,  Oksford Universiteti 35,  ABŞ-ın Kaliforniya Berkli Universiteti 34, Harvard Universiteti 34,  Stenford Universiteti 32, Massaçusets Texnologiya İnstitutu  24, Kaliforniya Los-Anceles Universiteti (UCLA)14,  Böyük Britaniyanın London İqtisadiyyat Məktəbi (LSE) 13,  Sinqapur Milli Universiteti 11,  ABŞ-ın Yel Universiteti 11 mövqe əldə ediblər.

 

Bu il QS  reytinqinə  Rusiyanın 24 ali məktəbi daxil olub.  Onların arasında ən yaxşı mövqeni M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universiteti  nümayiş etdirib.  MDU bir sıra fənlər üzrə top-100-lükdə  qərarlaşa bilib.  Universitet ötən illə müqayisədə 13 mövqe  yüksəlib. “Moskva Dövlət Universiteti QS-in predmet reytinqində rekord uğur nümayiş etdirib. Biz genişləndirilmiş predmet sahələrində unikal dinamikanı göstərdik. İlk dəfə Rusiya universiteti təbiət elmləri  sferasında dünyanın ən yaxşı ali məktəblərinin top-20-liyində  təmsil olunub”,-deyə  universitetin rektoru, akademik V.Sadovniçi bildirib. Onun sözlərinə görə, həmçinin ali məktəb humanitar elmlər üzrə dünyada 51-ci,  “Sosial elmlər və idarəetmə” sahəsində 60-cı,  genişləndirilmiş “Lahiyələşdirmə və texnologiyalar” sahəsində 76-cı yeri tutmaqla  “Mühəndislik və kosmik texnologiyalar” predmeti üzrə 51-100-cü sırada yer ala bilib. Builki reytinqdə Moskva Dövlət Universiteti 48 fəndən 6-sı  üzrə  top-50-liyə daxil olub. MDU əvvəlki kimi dünyada linqvistika üzrə top-20-likdə 18-ci yerdədir.   MDU   müasir dillər, fizika və astronomiya, riyaziyyat, mehmanxana işi, informatika və informasiya texnologiyaları  kimi ayrı-ayrı fənlər  üzrə  də ən yüksək göstəricilər əldə edib.  Rusiyanın digər ali məktəblərindən Sankt -Peterburq Dağ-Mədən İnstitutu “Mühəndislik işi”  ixtisası üzrə 15-ci,  “Fizika və astronomiya”  fənni üzrə Moskva Fizika Texnika İnstitutu 42-ci, Novosibirsk Dövlət Universiteti 50-ci yerləri tutublar.

 

Bu ilin reytinqi təsdiq edir ki, Rusiya universitetləri aşağıdakı  fənlərdə -  “Fizika və astronomiya”, “İnformatika”, “Riyaziyyat”  və “Müasir dillər”, “Maşınqayırma” və “Kimya” üzrə xüsusilə güclüdür. Bundan əlavə, Rusiya universitetlərinin məzunlarının işə düzəlməsi üzrə göstəricilərinin də yüksəlməsi müşahidə olunur. Bütün bunlara baxmayaraq Rusiyanın bir sıra universitetlərinin ayrı-ayrı  ixtisas hazırlığı üzrə mövqeyi ötən ildəkinə nisbətən zəifləyib.  Reytinqin tərtibçiləri bunun səbəbini  hər hansı ali məktəbdə təhsilin keyfiyyətinin əsas göstəricisi hesab olunan  akademik nüfuz indikatoru üzrə balların sayının azalması ilə izah edirlər.   QS-in tədqiqatlar  bölməsinin rəhbəri Ben Sauter  tədqiqatın nəticələrini belə şərh edib: “QS World University Rankings-in  nəticələri son bir neçə il ərzində Rusiya ali məktəbləri tərəfindən nail olunmuş tərəqqini göstərir.   Biz universitetlərin davamlı  məqsədli maliyyələşdirməsinin əhəmiyyətini və onların beynəlmiləlləşmə  cəhdlərini müşahidə edirik. Bu ildə biz həmçinin Rusiya universitetlərində tədqiqatların nəticələrinin yaxşılaşmasını görürük.  Rusiya ali məktəbləri  son illərdə göstəricilərin yaxşılaşdırılması üzrə düzgün yoldadır”. Dünyanın ixtisas hazırlığı üzrə ən yaxşı universitetlərinin reytinqində Türkiyənin ali məktəbləri də yer alıblar.  Türkiyənin  Orta Doğu Texnik Universiteti  toplam 13 ixtisas hazırlığı üzrə dünyanın  seçilmiş ali məktəbləri arasında yer ala bilib.  Qardaş ölkədən  Bilkənt, Koç, İstanbul Texnik universitetləri də ayrı-ayrı sahələrdə  reytinqin orta pillələrində təmsil olunublar.  

 

Tədqiqatdan məlum olur ki,  2017-ci illə müqayisədə 48 istiqamət üzrə reytinqlərin ilk 3 pillələrində ABŞ-ın təmsilçilik payı 55,7 faizdən 54,8 faizə düşüb. QS-in tədqiqatlar  bölməsinin rəhbəri Ben Sauterin sözlərinə görə,  ABŞ-ın elm ölkəsi kimi müəyyən vaxta qədər ali təhsildə dominantlıq təşkil etməsi mübahisə mövzusudur. 2018-ci ilin nəticələri göstərir ki,  bütün dünyada rəqabətin güclənməsi hesabına ABŞ-ın rolu zəifləyir.

 

Çin də daxil olmaqla  bir sıra Asiya universitetlərinin göstəricilərinin də   artım tempi, Fransa və Braziliya ali məktəblərində isə tədrisin səviyyəsi aşağı düşüb. 

 

Qeyd edək ki,  dünya universitetlərinin bilik sahələri üzrə  QS World University Rankings by Subject  reytinqi  2011-ci ildən dərc edilir.  Bu reytinq işəgötürənlərə, tələbələrə, valideynlərə və müəllimlərə dünya üzrə hansı universitetin keçilən hər bir fənn üzrə ən yaxşı olmasına dair tam və ən dolğun aktual məlumatlar əldə etmək imkanı verir.

 

Dünyanın ixtisas hazırlığı sahəsində ən yaxşı universitetlərinin reytinq vəziyyəti ilə www.topuniversities.com/subject-rankings/2018 səhifəsindən daha yaxından tanış olmaq olar.

 

 

Tutdu-ğu yer

İxtisaslar

Qalib universitetlər

Ölkələr

1.

Maliyyə və mühasibat  uçotu

Harvard Universiteti

ABŞ

2.

Meşə və kənd təsərrüfatı

Vageningen Universiteti

ABŞ

3.

Anatomiya və fiziologiya

Oksford Universiteti

Böyük Britaniya

4.

Antropologiya

Kembric  Universiteti

ABŞ

5.

Arxeologiya

Oksford Universiteti

Böyük Britaniya

6.

Arxitektura

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

7.

İncəsənət və dizayn

Kral İncəsənət Universiteti

Böyük Britaniya

8.

Biologiya elmləri

Harvard Universiteti

ABŞ

9.

Biznes və idarəetmə tədqiqatları

 

Harvard Universiteti
 

ABŞ

10.

Kimya

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

11.

Kommunikasiya və media

Amsterdam Universiteti

Niderland

12.

İnformatika və informasiya sistemləri

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

13.

Stomatologiya

Honkonq Universiteti

Honkonq

14.

Beynəlxalq inkişaf

Susseks Universiteti

Böyük Britaniya

15.

Yerin  və dünya okeanının tədqiqi

Sürix Ali Texnik Məktəbi

İsveçrə

16.

İqtisadiyyat və ekonometrika

Harvard Universiteti

ABŞ

17.

Təhsil

London Universitet Kollecinin Təhsil İnstitutu

Böyük Britaniya

18.

Kimya mühəndisliyi

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

19.

Mülki və struktur  tədqiqatlar mühəndisliyi

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

20.

Elektrik mühəndisliyi

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

21.

Mexanika mühəndisliyi

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

22.

Dağ-mədən sənayesi  mühəndisliyi 

Kolorado Dağ -Mədən Məktəbi

ABŞ

23.

İngilis dili və ədəbiyyat

Oksford Universiteti

Böyük Britaniya

24.

Ətraf mühit haqqında elmlər

Berkli Kaliforniya Universiteti

ABŞ

25.

Coğrafiya

Oksford Universiteti

Böyük Britaniya

26.

Tarix

Harvard Universiteti

ABŞ

27.

Qonaqpərvərlik və asudə vaxtın idarə edilməsi

Nevada Universiteti

ABŞ

28.

Hüquq

Harvard Universiteti

ABŞ

29.

Linqvistika

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

30.

Materialşünaslıq

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

31.

Riyaziyyat

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

32.

Tibb

Harvard Universiteti

ABŞ

33.

Müasir dillər

Harvard Universiteti

ABŞ

34.

Tibb bacısı işi

Pensilvaniya Universiteti

ABŞ

35.

İncəsənətin praktik növləri

Culyard Məktəbi

ABŞ

36.

Aptek işi və farmakologiya

Harvard Universiteti

ABŞ

37.

Fəlsəfə

Pittsburq Universiteti

ABŞ

38.

Fizika və astronomiya

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

39.

Siyasət və beynəlxalq tədqiqatlar

Harvard Universiteti

ABŞ

40.

Psixologiya

Harvard Universiteti

ABŞ

41.

Sosial siyasət və administrasiya işi

Harvard Universiteti

ABŞ

42.

Sosiologiya

Harvard Universiteti

ABŞ

43.

İdman yarışlarıyla bağlı fənlər

Lafboro Universiteti

Böyük Britaniya

44.

Statistika və əməliyyatların tədqiqi

Massaçusets Texnologiya İnstitutu

ABŞ

45.

İlahiyyat

Harvard Universiteti

ABŞ

46.

Baytarlıq elmi

Kaliforniya Universiteti, Devis

ABŞ

47.

Kitabxana və informasiyanın idarəolunması

Şeffild Universiteti

Çapel-Hill Şimali Karolina Universiteti

Böyük Britaniya


ABŞ

48.

Klassik və qədim tarix

Roma La Sapienza Universiteti

İtaliya

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oruc MUSTAFAYEV