Ən yaxşı müəllimlər

 

Ən yaxşı məktəblər

 

700 bal toplayanlar

 

Azərbaycan Respublikasının
Təhsil Qanunu

 

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİNİN ORQANI

Ana səhifə Seçilmişlərə əlavə et Bizə yazın

 
 
 Xəbərlər
 
 
 
Rəsmi
 
 
 Heydər Əliyev Fondu
 
 
 
Qanunvericilik
 
 
 
Təhsil Nazirliyində
 
 
 
Pedaqoji yazılar
 
 
 Müsahibələr
 
 
 
İdman
 
 
 
Fotoqalereya
 
 
 Arxiv
 
 
 
Əlaqə

 
 
 

Dünya universitetləri

 
 
 

İnternet və ya sayt daxilində  axtarmaq istədiyiniz sözü xanaya yazıb "Axtar" düyməsini sıxın

internetdə

saytda

 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 

 
 
 

ARXİV

7 Yanvar 2011 - 01

 

Uğurlara gedən yol arzulardan başlayır

 

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Elmi-Metodik Şurasının "Avropa dilləri və ədəbiyyatı" bölməsinin sədri, Azərbaycan Dillər Universitetinin elmi işlər üzrə prorektoru, filologiya elmləri doktoru, professor Dünyamin Yunusovun bu günlərdə 60 yaşı tamam olur.  İstər alim, istərsə də insan kimi elmi ictimaiyyət onu yaxşı tanıyır. Bunu nəzərə alaraq qısa da olsa alimin həyat və yaradıcılığına nəzər salmaq maraqlı olardı.

Dünyamin Nurqələm oğlu Yunusov 1951-ci il yanvarın 10-da Şəki rayonunun Böyük Dəhnə kəndində anadan olmuşdur.

Atası Nurqələm kişi kənddə sayılıb-seçilən, zəhmətə, əməyə bağlı bir insan idi. Anası Afəridə xanım da bütün ömrü boyu zəhmətə qatlaşmış, dünyaya gətirdikləri yeddi uşağı həyat yoldaşı ilə birlikdə boya-başa çatdıraraq Vətənimizə layiqli vətəndaş kimi yetişmələrində böyük əmək sərf etmişdir.

Dünyamin hələ kiçik yaşlarından elmə, biliyə, xüsusilə xarici dili öyrənməyə daha çox meyilli idi, həmyaşıdlarından bir sıra xüsusiyyətlərinə görə fərqlənirdi. Onun elmə olan həvəsi tələbəlik illərində artıq yavaş-yavaş reallaşmağa başlamışdı. Belə ki, o, tələbə olarkən (1968-1973) Tələbə Elmi Cəmiyyətinin sədr müavini işləmiş və  1970-ci ildə TEC-in xəttilə Tbilisi şəhərində keçirilmiş konfransda müxtəlif ali məktəblərin tələbələri arasında II yeri tutmuşdur. 1971-ci ildə o, V.İ.Lenin adına Moskva Dövlət Pedaqoji İnstitutunda keçirilmiş konfransda ingilis dilində məruzə etmişdir. Jürinin sədri V.D.Arakin (hamının Yutsi kimi tanıdığı) onun çıxışını yüksək qiymətləndirmiş və gələcəkdə müqayisəli planda həmin mövzunu tədqiqat işi kimi davam etdirməyi ona məsləhət görmüşdür. Həmin konfransda Dünyamin müəllim birinci yerə layiq görülmüş və mükafatı ona V.D.Arakin şəxsən özü təqdim etmişdir.

Dünyamin Yunusov 1973-cü ildə M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun İngilis-Azərbaycan dilləri fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş və institut Elmi Şurasının qərarı ilə İngilis dilinin qrammatikası kafedrasında müəllim saxlanılmışdır. O,  1974-cü ildə ordu sıralarında xidmət etmişdir.

1975-ci ildən pedaqoji fəaliyyətini davam etdirən Dünyamin müəllim İngilis dilinin qrammatikası kafedrasında əvvəlcə müəllim, baş müəllim, filologiya elmləri namizədi, dosent, sonra filologiya elmləri doktoru, professor vəzifəsinədək yüksəlmişdir. Elmi-pedaqoji fəaliyyət sahəsində əldə etdiyi uğurlara görə Təhsil Nazirliyinin dəfələrlə təşəkkürnamə və diplomuna layiq görülüb.

İlk məqaləsini 1977-ci ildə çap etdirən Dünyamin müəllim ("Tamamlıq budaq cümləli tabeli mürəkkəb cümlələrin intonasiyaya görə sintaqmatik bölgüsünə dair" - ingilis və Azərbaycan dillərinin materialı əsasında) artıq 200-dən artıq elmi-metodiki məqalənin və 12 kitabın müəllifidir. Onun kitablarından üçü xaricdə (Türkiyə, İran) nəşr olunub.

Eyni zamanda məqalələri ABŞ, Rusiya Federasiyası, Türkiyə, Ukrayna, İran, Belarus, Qazaxıstan, Gürcüstan və başqa ölkələrdə çap olunur.

Alimin dərslik və dərs vəsaitlərindən ölkəmizin ali məktəblərində tələbələr, müəllimlər və ziyalılar geniş istifadə edirlər.

Bu gün dil vahidlərinin variativliyinin öyrənilməsində dilin ikili üzvlənməsinin yararlı olmadığını qeyd edən Dünyamin müəllim öz elmi istiqamətini digər bir nəzəriyyə üzərində qurur. Bu nəzəriyyə L.V.Şerba, sonra isə  E.Koseriu və bu günlərdə F.Veysəlli tərəfindən inkişaf etdirilən dilin üçlü (trixotomik) üzvlənməsidir ki, burada F.de Sössürdən fərqli olaraq, dil-nitq qarşılaşması deyil, dil-norma-danışıq aktı kimi üçlü modelə əsaslanır. Bu model dil və danışıq aktı arasında "norma" səviyyəsinin olmasını nəzərdə tutur ki, bu normanın vahidi də dil vahidlərinin variantlarıdır. Dilin üçlü üzvlənməsi belə bir postulata əsaslanır ki, dil vahidləri ifadə planında sintaqmatik oxda dildaxili və dilxarici amillərin təsirinə məruz qalır və variativləşir. Dil vahidlərinin invariantlığının öyrənilməsi dil vahidlərinin variativliyinin öyrənilməsinə nisbətən o qədər də böyük tarixə malik deyildir. Dil vahidlərinin variativliyi məsələsi dilçilikdə az işlənən bir sahədir və bu sahədə ilkin addımlar atılır.

Azərbaycan dilçiliyi üçün, xüsusilə sintaktik səviyyədə variativlik mövzusu tamamilə yenidir və demək olar ki, heç işlənməyib. Bu baxımdan, Dünyamin müəllimin müxtəlif sistemli dillərdə mürəkkəb sintaktik vahidlərin variativliyi məsələsini eksperimental-fonetik təhlil metodu ilə araşdırmasını Azərbaycan dilçiliyində bu sahədə ilk addım hesab etmək olar. Dünyamin müəllim çoxlu dil materiallarını araşdıraraq mürəkkəb sintaktik vahidlərin ifadə və məna planında dildaxili və dilxarici amillərin təsirindən yaranan variantlarını müəyyənləşdirir. Əldə etdiyi nəticələri kifayət qədər cədvəllərdə, qrafik və şəkillərdə nümayiş etdirir və problemin sonrakı istiqamətinə əsaslı zəmin yaradır.

Beləliklə, Dünyamin Yunusovun bir alim kimi apardığı tədqiqat istiqaməti müasir dilçilik üçün yeni istiqamət olub, az işlənən sahələrdən biridir.

Onun elmi istiqaməti F.de Sössürdən üzübəri hökm sürən dilin ikili (dixotomik) üzvlənməsinə deyil, dilin işlənmə mexanizmində invariant və variant münasibətlərini nizamlayan Şerba-Koseriu elmi nəzəriyyəsinə-dilin üçlü (trixotomik) üzvlənməsinə əsaslanır ki, bu da norma səviyyəsində əldə edilən keyfiyyət və kəmiyyət dəyişmələrini nəzərdə tutur. Bu isə dilin funksional baxımdan fundamental xüsusiyyətini səciyyələndirir.

Elmi istiqaməti mürəkkəb sintaktik vahidlərin konstantlıq (sabit əlamətlər) və variativlik (dəyişən əlamətlər) müstəvisində tipoloji planda araşdırılır.

Mürəkkəb sintaktik vahidlərin variativliyinin eksperimental-fonetik metodla geniş şəkildə öyrənilməsi Azərbaycan dilçiliyində yeni, həm də ilk hadisədir. Bu tədqiqat işi Azərbaycan dilçiliyində paradiqmatik sintaksisin və danışıq aktı nəzəriyyəsinin öyrənilməsi üçün çıxış nöqtəsi ola bilər. Onun tədqiqatında mürəkkəb sintaktik vahidlər sırf struktur planda deyil, struktur-intonativ planda araşdırılır ki, bu da ifadə və məna planlarında mümkün variantların üzə çıxarılmasına imkan yaradır.

Mürəkkəb sintaktik vahidlərdə semantik mənalı fellərin (nitq, hissi qavrayış, əqli fəaliyyət, xahiş və təklif, konkret hərəkət, modal mənalı) birinin digəri ilə əvəzlənməsi məna və intonativ variativliyə və variantlara səbəb olur. Fellərin əvəzlənməsindən alınan məna variantları bu tədqiqat işinin həm də paradiqmatik sintaksisə meyilli olduğuna dəlalət edir.

O, pedaqoji fəaliyyəti ilə usta pedaqoq, elmi işlər üzrə prorektor kimi işgüzar və məsuliyyətli bir şəxsdir.  Dünyamin müəllimi çoxlarından fərqləndirən başqa bir cəhət onun genişürəkli bir insan olmasıdır.

Dünyamin müəllimi 60 yaşı tamam olması münasibətilə təbrik edir, ona ömrün müdriklik dövründə sevinc dolu günlər, zəka itiliyi, sağlamlıq, ailə səadəti və yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq.  

Şakir CƏFƏROV,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin  üzvü

 
 
Bookmark and Share  
 
Səhifənin başına qalx Nömrənin müdəricatına dön Səhifənin başına qalx  

HEYDƏR ƏLİYEV

İLHAM ƏLİYEV

MEHRİBAN ƏLİYEVA

HEYDƏR ƏLİYEV
FONDU

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ

 
 

BİZ TORPAQLARIMIZA QAYIDACAĞIQ!

XANKƏNDİ 26.12.1991
XOCALI 26.02.1992
ŞUŞA 08.05.1992
LAÇIN 18.05.1992
XOCAVƏND 02.10.1992
KƏLBƏCƏR 04.04.1993
AĞDƏRƏ 07.07.1993
AĞDAM 23.07.1993
CƏBRAYIL 23.08.1993
FİZULİ 23.08.1993
QUBADLI 31.08.1993
ZƏNGİLAN 29.10.1993
 
 
 
Ermənistanın 1991-1993- cü illər ərzində ölkəmizə hərbi təcavüzü nəticəsində ümumilikdə 288 uşaq baxçası, 799 ümumtəhsil məktəbi, 11 texniki-peşə məktəbi, 1 ali məktəb, 2 ali məktəb filialı, 9 orta ixtisas məktəbi dağıdıldı.
 
 

 

 

2007 - 2015-ci illərdə Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsili üzrə
DÖVLƏT PROQRAMI

 

Azərbaycan Respublikasında texniki peşə təhsilinin inkişafı üzrə
DÖVLƏT PROQRAMI

 

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi
KURİKULUM PORTALI

 

Azərbaycan Respublikası
TƏHSİL PORTALI

 Copyright 2011   All Rights Reserved.
Created and supported by
Mehman Shafagatov