Ana səhifə Seçilmişlərə əlavə et Bizə yazın

     
 
 XƏBƏRLƏR
 
 
 
RƏSMİ
 
 
 HEYDƏR ƏLİYEV FONDU
 
 
 
QANUNVERİCİLİK
 
 
 
TƏHSİL NAZİRLİYİNDƏ
 
 
 
PEDAQOJİ YAZILAR
 
 
 MÜSAHİBƏLƏR
 
 
 
İDMAN
 
 
 
FOTOQALEREYA
 
 
 ARXİV
 
 
 ƏLAQƏ

 
 

Azərbaycan təhsili: yaxın keçmişə, bu günə və gələcəyə bir baxış
 

Dünya universitetləri

internetdə

saytda

 

Fotoqalereya

 
 
 
 
 
 
 
 
 

ARXİV

14 May 2010 - ¹18

 

Kimyəvi birləşmələrdə rabitə saylarının riyazi ifadəsi

Bookmark and Share

Kimyəvi rabitə ümumi kimyanın mühüm əhəmiyyət kəsb edən  anlayışlarından biridir.Kimyəvi rabitənin  növü, enerjisi, uzunluğu, davamlılığı, tərtibi kimi xarakterik xüsusiyyətləri ilə yanaşı, ümumi və müxtəlif rabitə saylarının  hesablanması ən vacib məsələlərdən biridir.

Məlumdur ki, kimyəvi rabitə saylarının hesablanması müasir dövrə qədər qrafik formullar  vasitəsilə həyata keçirilir. Lakin mürəkkəb maddələrin qrafik formulunun tərtib olunması müəyyən çətinliklər törətməklə bərabər, xeyli vaxt tələb edir. Elə mürəkkəb molekullar var ki, onların  qrafik formulunun tərtib olunması üçün daha çox düşünmək lazim gəlir. Buna misal olaraq indantren (C28H14O4N2) molekulunu  misal göstərmək olar.

Bu istiqamətdə aparılan tədqiqatlar problemin müsbət həll olunması ilə nəticələndi. Belə ki, qrafik formuldan istifadə etmədən ümumi və müxtəlif kimyəvi rabitə saylarının riyazi metodla hesablanması mümkün oldu. Aşağıdakı düsturdan istifadə etməklə buna nail olmaq olar.

  

Burada A-kimyəvi rabitələrin ümumi sayı, a1,a2-müxtəlif element atomlarının sayı, e1, e2-müvafiq olaraq həmin elementlərin kimyəvi rabitə yaranmasına sərf etdikləri  valent elektronlarının sayıdır.

Oksid (Cl207), turşu (H2PO4) və duzların Fe2(SO4)3, Ca(H2PO4)2 müxtəlif nümunələrində kimyəvi rabitə saylarının riyazi yolla hesablanmasını nəzərdən keçirək. 

 

Molekulun yaranmasında iki xlor atomunun hər biri 7, oksigen isə 2 valent elektronu sərf etmişdir. Ümumilikdə isə xlor 14(2·7), oksigen  də 14(2·7)  valent  elektronu  sərf  etmişlər.

 

Qrafik formullar ilə riyazi hesablamanın nəticələrinin eyni qiymətə bərabər olması düsturun dəqiqliyini sübut edir.

Təklif olunan düsturdan istifadə etməklə üzvi maddə molekullarında kimyəvi rabitə saylarının hesablanmasını nəzərdən keçirək.

  

Olien turşusu molekulunda  55 kimyəvi  rabitə  düstur vasitəsilə az bir vaxtda dəqiq hesablanır.  

 

 

Palmitin triqliseridi və 7 amin heptan turşusu molekullarında kimyəvi rabitə saylarının riyazi metodla  tez və dəqiq hesablanması düsturun nə dərəcədə  əhəmiyyətli olduğunu qabarıq şəkildə göstərir.

Düsturdan istifadə etməklə polimer birləşmələrin nümunəsi olan butadien kauçukunda  kimyəvi rabitə saylarını hesablayaq.

  

Qısa şəkildə  tərtib  olunmuş qrafik formulunda  kənarlarda  1 və 2 rəqəmləri ilə  göstərilmiş rabitələr quruluş həlqələrini bir-biri ilə birləşdirdiyi üçün hər bir quruluş həlqəsi (manqası) üçün həmin rabitələr 1/2 (və ya 0,5) qəbul olunur. 

Ziyafət ABBASOV,
Bakıdakı 3 nömrəli orta
məktəbin kimya müəllimi

 
Səhifənin başına qalx Nömrənin müdəricatına dön"Pedaqoji yazılar" bölməsinə get

Səhifənin başına qalx

 

HEYDƏR ƏLİYEV

İLHAM ƏLİYEV

MEHRİBAN ƏLİYEVA

HEYDƏR ƏLİYEV
FONDU

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ

 

14 May 2010 - ¹18

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin 80 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
 
Təlim kurslarının təşkili haqqında Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin əmri
 
Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 87-ci ildönümü və Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyətə başlamasının 6 illiyi münasibətilə təntənəli mərasim keçirilib. Prezident İlham Əliyev mərasimdə iştirak edib.
 
Astanadakı L.Qumilyov adına Avrasiya Milli Universitetində Bakı Dövlət Universiteti günlərinin açılışı olub
 
Naxçıvan Dövlət Universitetində xarici dillərin tədrisindən qonaqlar razı qalıblar
 
Bakıda İslam Dünyası Universitetləri Federasiyasının V baş konfransı keçirilir
 
Məktəblilərin III İntellekt olimpiadası keçirilib
 
Ali məktəb tələbələri arasında informatika üzrə ümumrespublika olimpiadası
 
Rəsm müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırıldılar
 
Mayın 13-də təhsil naziri Misir Mərdanov İran İslam Respublikasının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Məmmədbaqir Bəhrami və Özəl İslam Universitetinin rektoru, doktor Abdullah Cassabinin rəhbərlik etdikləri nümayəndə heyəti ilə görüşüb.
 
Təhsil Nazirliyi ilə YUNİSEF arasındakı əməkdaşlıq daha da inkişaf etdiriləcək
 
Norveçli diplomatlar Azərbaycan Dillər Universitetində olublar
 
Azərbaycan təhsili: yaxın keçmişə, bu günə və gələcəyə bir baxış
 
Braziliyada təhsil
 
Azərbaycanda milli qiymətləndirmə təcrübəsi
 
Builki buraxılış imtahanlarının keçirilmə tarixləri
 
"Heydər Əliyev və Azərbaycanın inkişafı" mövzusunda elmi-praktik konfrans
 
Fəaliyyətimizin əsas hədəfi təhsilin keyfiyyətini yüksəltməkdir
 
"Açıq dərs" yüksək qiymətləndirildi
 
Qəbələnin Vəndam qəsəbə 1 nömrəli orta məktəbində seminar keçirilib
 
"Azəri inciləri" Türkiyədən qayıdıb
 
Kimyəvi birləşmələrdə rabitə saylarının riyazi ifadəsi
 
Şərəfli həyat yolu
 
Liseydə şagird elmi-praktik konfransı 
 
Azərbaycan gəncləri Avropa Tələbə Hərəkatında təmsil olunacaqlar
 
ADPU-da Cəfər Xəndanın 100 illik yubileyi qeyd olunub
 
Sumqayıt Dövlət Universitetində respublika elmi konfransı
 
Məktəbdə yubiley tədbiri
 
"Sevgi dolu alim və pedaqoq"
 
"Fizika gecəsi" keçirilib
 
Böyük sənətkarın 100 illik  yubileyi qeyd edildi
 
Tələbə liqasının püşkü atıldı
 
Unibank Gəncədə uşaq futboluna dəstək verəcək
 
Bağçada ekologiya mövzusunda "açıq məşğələ"
 
"Yol hərəkəti qaydaları və mən"
 
"Azərbaycan xalq ədəbiyyati" yeni formada
 
Talassemiyalı uşaqlar üçün qanvermə aksiyası keçirilib
 

2007 - 2015-ci illərdə Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsil üzrə
DÖVLƏT PROQRAMI

Azərbaycan Respublikasında texniki peşə təhsilinin inkişafı üzrə
DÖVLƏT PROQRAMI

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi
KURİKULUM PORTALI

Azərbaycan Respublikası
TƏHSİL PORTALI

 

Copyright 2010 ©  All Rights Reserved.
Created and supported by
Mehman Shafagatov